In mijn vorige blog heb ik verteld hoe de naam “Chevalking” ontstond en hoe wij aan die naam gekomen zijn.

Nu wil ik gaan kijken, hoe ver we kunnen komen op zoek naar onze stamvader. Hoewel we natuurlijk even verwant zijn aan onze vrouwelijke voorouders, hou ik het in deze blog bij de mannelijke voorouders en blijf dus ook bij de naam Chevalking/Zevalkink/Zeevalkink. In een latere blog zal ik het ook over een leuke ontdekking in de vrouwelijke lijn hebben.

Ik start bij Johan Chevalking (1880-1958), banketbakker, die zijn winkel en bakkerij in de Korte Heezenstraat in Doetinchem had. Hij was getrouwd met Netta van Til (1879-1958), een geboren Zelhemse. Zij hadden 6 zonen en 1 dochter.

    8 okt. 1905 – Gerrit Jan
    26 feb. 1909 –  Hendrik
    20 apr. 1911 – Johan
    23 mei 1913 –  Karel Albertus; mijn opa
    3 jan. 1915 – Jan
    12 okt. 1917 – Netta
    18 juni 1921 – Arnold Marchiel

De vader van Johan is Gerrit Jan (1837 – 1920), van beroep landbouwer en, zoals wij weten,  boswachter, die in IJzevoorde woonde. Met 29 jaar trouwt hij met de 23 jarige Aleida Wentink (1843 – 1917). Het huwelijk vindt plaats op 3 november 1866. 3 maanden later wordt hun eerste dochter Alijda geboren (12 februari 1867) – ahum?!?!, ik mag hopen dat er ergens een foutje in de registratie ingeslopen is, haha.  In totaal krijgen zij 11 kinderen,  waarvan er 4 nog geen jaar worden en de oudste, Alijda heel jong – met 29 – overlijdt.In 1869 wordt Gerrit Jan geboren, overlijdt na 3 maanden.

In 1871 Gerrit Jan,
In 1874 Hendrik,
in 1877 Derk Jan,
In 1878 Johanna Christina, overlijdt na 7 weken,
In 1879 Johanna Christina, overlijdt na 7 maanden,
In 1880 Johan; mijn betovergrootvader, de bakker
In 1884 Harmina, zij overlijdt na 9 maanden,
In 1887 Bernard
In 1892 Albertus.

De ouders van Gerrit Jan zijn Garrit Jan Chevalking (1811 – 1869) en Aleida Veenink (1811 – 1877). Garrit Jan wordt op 11 september 1811 in Ruurlo geboren. Hij trouwt in 1836 met Aleida, beiden op de leeftijd van 25 jaar. Aleida komt uit Varsseveld, maar ze gaan in IJzevoorde wonen. Garrit Jan is degene, die voor het eerst met “Ch” geschreven wordt. Zijn broers en zusters heten Zeevalking/Zevalking. Dit is te wijten aan schrijffout bij de inschrijving in het bevolkingsregister.
Ze krijgen dus in totaal 10 kinderen, waarvan er 3 als baby overlijden:

1. 25-5-1837 – Gerrit Jan; mijn betbetovergrootvader, de landbouwer/boswachter
2. 27-02-1839 – Aleida Johanna Chevalking; zij wordt 67 jaar
3. 05-11-1840 – Evert Jan Chevalking, hij overlijdt na 4 weken;
4. 15-05-1842 – Everdina Chevalking;
5. 08-08-1844 – Aleida Willemina Chevalking, zij overlijdt na 14 weken
6. 18-12-1845 – Aleida Willemina Chevalking; (Akte.75), zij wordt 75 jaar oud.
7. 25-04-1850 – Jetta Chevalking;
8. 30-10-1851 – Jetta Chevalking, overleden na 5 maanden
9. 28-03-1853 – Jan Chevalking: (akte.29), hij overlijdt op de leeftijd van 57 jaar.
10. 22-09-1855 – Harmina Chevalking; zij wordt 72 jaar oud.

Garrit Jan woont in IJzevoorde met zijn gezin. IJzevoorde is een gehucht in de gemeente Doetinchem. Ook vroeger hoorde het al bij het ambt Doetinchem. Tegenwoordig wonen er ongeveer 40 mensen. In dit gehucht oefent Garrit Jan zijn beroep als kleermaker uit. Dat was in die tijd een ambachtelijk beroep, waarbij met naald en draad gewerkt werd.

J.H. van der Heijden (1825-1907) – kleermaker

Tot in het midden van de negentiende eeuw kon een kleermaker, die een ambachtelijk vakman is, redelijk zijn brood verdienen. Met de komst van de machinale kledingmakerij werd zijn positie aangetast en verslechterde het inkomen en de arbeidsomstandigheden. Tot het midden van de 19de eeuw zijn naald en draad, schaar en meetlint de belangrijkste instrumenten waar kleren mee werden vervaardigd. (Bron:www.spijkertegels.nl/beroepen/kleermakers)

De ouders van Garrit Jan zijn Evert Zeevalking (1772 – 1850) en Aaltjen Cremer (1773 – 1838). Evert wordt geboren in Zelhem, maar gaat met zijn vrouw, die geboren en getogen is in Ruurlo, in Ruurlo wonen en overlijdt ook aldaar. Ook hij is kleermaker van beroep, net als zijn zoon ná hem.

Tegel met een kleermaker 
Eind 19e eeuw

Zij krijgen zes kinderen:

24 dec. 1796 – Elisabeth Zevalkink
23 sep. 1798 – Berend Zevalkink
ca. 1808 – Hendrica Zevalkink
11 sep. 1811 –  Garrit Jan (Gerrit Jan) Chevalking, voorouder 5e generatie
29 jan. 1815 – Jan Zevalkink.

En dan komen we ook al bij de laatste voorouder, die ik in dit lijntje heb kunnen traceren:
De ouders van Evert zijn Berend Zeevalking (rond 1724- 1790) en Hendrica Hols (1738 – 1807).
Het is Berends tweede huwelijk. Hij is eerder getrouwd geweest met Maria Regelink (1724 – 1761). Uit dit huwelijk komen (4?) kinderen:

Harmina Regelink, geboren ‎13 sep 1748 in Zelhem;
Berendina, geboren voor 1752;
Jan Regelink, 18 nov 1753 – 9 okt 1809 (Zelhem);
Maria Regelink, geboren ‎26 of 27 feb 1761 in Zelhem.

Maria, Berends eerste vrouw, overlijdt op 26 of 27 februari 1761 in Zelhem op de leeftijd van 36 jaar in het kraambed (gezien de sterfdatum en geboortedatum van hun jongste kind).

Hij trouwt daarna met Hendrica Hols (1738), die ca. 15 jaar jonger geweest moet zijn. Zij wonen in Zelhem en krijgen samen (4?) kinderen:

Derk Zeevalkink – geboren 14 dec. 1766;
De tweeling Evert Zeevalkink, mijn voorouder 6e generatie) en Hendrik Jan – geboren 4 juni 1772
Janna Zeevalkink – geboren 20 apr. 1777

Dertien jaar later, in 1790 overlijdt hij. Zij vrouw Hendrica leeft nog 17 jaar.

Helaas lukt het me ook naar heel lang zoeken niet, om verder terug in het verleden te komen. Heel graag zou ik de link naar boerderij “Zeevalking” in Zelhem willen vinden, maar wie weet komt dat ooit nog wel. Mocht dat zo zijn, dan zal ik daar weer een blog over schrijven.

stamboom Chevalking/Zeevalking

Bronnen:
https://www.wiewaswie.nl/nl/detail/18228567
https://nl.wikipedia.org/wiki/IJzevoorde
https://www.spijkertegels.nl/beroepen/kleermakers
myheritage
genealogie online

Mocht je de achternaam “Chevalking” dragen en in de waan verkeren, dat deze naam een samenstelling is van het Franse “Cheval” en het Engelse “King” en dus “paardenkoning” betekent, dan moet ik je teleurstellen. De herkomst van deze mooie en chique lijkende naam is helaas wat profaner, maar daarom niet minder interessant. Hoe dat precies zit, wil ik je in deze blog vertellen.
Om maar gelijk met de deur in huis te vallen: De naam “Chevalking” komt voort uit een schrijffout bij het inschrijven in het geboorteregister.

In de 18/19e eeuw leefde Evert Jan Zeevalking (1772-1850). Hij was getrouwd met Aaltjen Cremer. Zij kregen vijf kinderen: Elisabeth, Berent Jan, Hendrica, Garrit Jan en Jan. Alle kinderen worden ingeschreven onder de naam “Zevalkink”, behalve Garrit Jan, hij wordt per abuis onder de naam “Chevalking” ingeschreven. Het gebeurde trouwens regelmatig dat namen op verschillende manieren geschreven werden. Zo kan iemand bijvoorbeeld “Berend”, “Barend”, “Berent” of “Barent” geschreven worden. Ook achternamen worden wel eens verschillend geschreven. Tja, mensen waren toen niet altijd even vaardig in het schrijven, vermoed ik.
Zijn zoon, Gerrit Jan Chevalking  (1837-1920) is de opa van mijn opa (Karel Albertus Chevalking). Gerrit Jan is bij iedereen bekend als de boswachter van de Slangenburg.
Al zijn nakomelingen dragen de naam “Chevalking”.

Gerrit Jan Chevalking 1837-1920

De naam “Chevalking” komt dus voort uit een foutieve schrijfwijze van de naam “Zevalking”.
Maar waar komt de naam “Zevalking” vandaan?
We beginnen bij de achterkant van het woord.
Het achtervoegsel -ing of -ink zie je heel veel bij achternamen, zeker in de Achterhoek,
In “Ontstaan van namen en naamsaanneming” kunnen we over de uitgang -ing/-ink lezen:

“In de Middeleeuwen, toen Nederland nog bestond uit verschillende, vrij onafhankelijke gewesten, ontstonden in bepaalde gebieden zeer specifieke namen en toevoegingen”
“Zo kwamen in Twente en de Achterhoek de toevoegsels -ing en -ink heel veel voor. Het -ink wil zoveel zeggen als behorende tot. En wel behorende tot die en die familie, boerderij, nederzetting, bezitting.
Jannink had een voorvader Jan, Dirkink een Dirk. In andere streken heetten die Dirksen of Derksen.
De hoeve van Bern of Bren (Bernard) was een Brennink en de opzichter of meier was de Brenninkmeier.”

Het zou dus heel goed om de naam van een boerderij kunnen gaan.
En inderdaad: in Zelhem staat een boerderij met de naam “Zeevalking”. Uit het stamboomonderzoek dat ik tot nu toe gedaan heb weet ik, dat onze roots in Zelhem liggen. Dus dat puzzelstukje past!
De boerderij staat aan de Oosterwijkweg 2 tussen Zelhem en Ruurlo en is op de foto te zien. Maar ik moet jullie een beetje teleurstellen: de boerderij, die er nu staat is gebouwd in 1906.

Boerderij “Zeevalking” in Zelhem 

Google Earth                Oosterwijkweg 2 met boerderij 

Er staat een wat oudere schuur bij, maar die is ook zeker niet eeuwenoud (de huidige eigenaar schat dat de schuur van ca. 1850 is).

De waarschijnlijkheid is dus zeer groot, dat onze voorouders van (een voorloper van)  deze boerderij kwamen en eigenaren of pachters van de bijbehorende grond waren.

Maar hoe komt het nou, dat onze familienaam eigenlijk de naam van een boerderij is?

“In Oost-Nederland werden huisnamen als achternaam gebruikt. Daar heette men naar de boerderij waar men woonde. Zolang de boerderij van vader op zoon overgaat, lijkt dat op een erfelijke geslachtsnaam. Maar de achternaam verandert als men verhuist, bijvoorbeeld om in te trouwen op een andere boerderij. Deze gewoonte wordt in bepaalde gebieden, zoals in Winterswijk, nog steeds gehanteerd. Mensen zijn daar beter bekend bij hun boerderijnaam dan bij hun officiële achternaam. Soms is zelfs een combinatie van achternaam en boerderijnaam mogelijk, zoals Leferink op Reinink, Jagers op Akkerhuis, Busger op Vollenbroek en Scholte op Reimer. Het achtervoegsel ‘-ink’, ‘-ing’ of ‘-inga’ heeft betrekking op ‘bij de familie van’. “

(https://jouwnaambord.nl/geschiedenis-achternamen)

“Om eenheid in de systemen te krijgen, werd in de napoleontische tijd (1799-1815) besloten dat iedereen die nog geen achternaam had er één moest kiezen, en dat achternamen altijd van vader op kind zouden overgaan. In grote delen van de Lage Landen waren namen al min of meer gefixeerd in de voorliggende periode, zodat voor deze personen alleen de vastliggende schrijfwijze nieuw was.”

(id)

Interessant zou het nu zijn om te kijken of het bekend is, wie er op boerderij “Zeevalking” heeft gewoond. En dat is het geval!

De eigenaars/pachters waren:
1577: Hendrik Segevalkink
Harmen Zeevalkink tot 1721
Herman Leeuwenborgh tot 1722 – 1740
Willem Zeevalkink (geb ± 1729 – ovl. 1783) met Aaltje Weergang weduwe van Barent Zeevalkink
Barent Wolsink/Zeevalkink tot aan zijn dood op 09-01-1740
1646: Henrick Hessinck (Kreynck)
1820: L. Brusse
1858: R. Mentink
1874: Woerts
1897: Lambert Woerts
1903: Salemink
(http://www.oudzelhem.nl/)

Omdat ná 1810 alle achternamen vaststaan, moeten we ervan uitgaan dat onze voorouder vóór die tijd de naam Zevalking al had. Dus bewoners van ná 1810 vallen af. Herman Leeuwenborgh heeft blijkbaar niet de naam van de boerderij aangenomen, hetzelfde is het geval met Henrick Hessinck. Met zekerheid kunnen we dit echter niet zeggen.
Maar gaan we daar wel even van uit, dan blijven Barent Wolsink/Zeevalkink, Willem Zeevalkink, Harmen Zeevalkink en Hendrik Segevalkink over.
Ik weet zeker, dat het Willem niet kan zijn en dat het ook waarschijnlijk niet Barent is (hoewel die voornaam wel veel bij onze voorouders voorkomt, dus ik sluit het nog steeds niet helemaal uit). Harmen Zeevalkink  of  Sevalkingh heeft drie zonen Hendrick (*7 oktober 1703), Derck (*12 oktober 1707), Willem (*25 december 1707) en een dochter, Hermina, maar ik heb (nog) niet kunnen achterhalen of zij kinderen hadden. Er is niets over te vinden, helaas.
En uit de 17e eeuw hebben we helemaal geen namen. Wie weet hoeveel Zeevalkings er nog op de boerderij gewoond hebben?
Het is mij dus helaas tot nu toe nog niet gelukt om te achterhalen, wie die voorouder van ons was, die ooit op boerderij “Zeevalkink” heeft gewoond en die naam aan heeft genomen.

Leuk is het misschien nog wel om te kijken, wat de naam “Zeevalking” betekent. We zien al in bovenstaande lijst van pachters/eigenaren, dat er een oudere schrijfwijze “Segevalkink” bestaat. We weten inmiddels dat het affix ‘ink “behorend bij” betekent. Het woord “Segevalk” is een oud Germaans woord “Siguwalh” dat uit twee delen bestaat: “Sigu”, wat “zege” betekent en “valha”, wat “vreemdeling” betekent. Het is niet duidelijk, wat de combinatie van die twee woorden precies betekende, maar het gaat in ieder geval om een Germaanse naam.
Al in 1381 bestond er een boerderij met de naam “Segevalkinck” in Zelhem.
(https://docplayer.nl/17918992-Enkele-kenmerken-en-verklaringen-van-twentse-familienamen.html)

Mochten jullie teleurgesteld zijn, dat ik niet heb kunnen achterhalen, hoe wij precies met de boerderij verbonden zijn, ik heb onze voorouders wel tot in 1740/50 kunnen traceren.
Maar daarover later meer….

Bronnen:
Ontstaan van namen en naamsaanneming; http://members.chello.nl/~r.fruining/Namen/Ontstaan%20van%20namen%20en%20naamsaanneming.htm
https://www.cbgfamilienamen.nl/nfb/detail_naam.php?info=component&component=ink&nfd_naam=Aalderink&gba_lcnaam=&operator=eq&taal=
https://docplayer.nl/17918992-Enkele-kenmerken-en-verklaringen-van-twentse-familienamen.html
http://www.oudzelhem.nl/
eigen stamboomonderzoek via My Heritage