Latte met een scheutje… dat is heel veel melk met schuim, een beetje koffie en wat mij betreft – en mijn schoonvader is het daar roerend mee eens – een scheutje Baileys, dat is een Ierse crèmelikeur. Het is bijna elke sabbat middag raak op het Kamilleveld bij ons thuis. Na de kerkdienst, die we heel lang nog regelmatig bezoeken – Carmen en ik in Doetinchem en pa om en om in Zutphen en Doetinchem – komt Pa mee naar ons huis. Ik ga dan gelijk aan de gang om een lekkere maaltijd te bereiden – althans, dat vind ik. Als kok heb je het voordeel dat je zelf beslist wat er gegeten wordt en dat is dan ook meestal, dat wat ik lekker vind, haha. Onder het eten vraagt Cor steevast: “Smaakt het pa?” Pa kijkt quasi boos van zijn eten op “Ach jong, vreet maar!”. En ze liggen weer in een deuk, zoals elke week. Ik schud mijn hoofd. Wat een mafkezen!  “Het is heerlijk, hoor Manon” zegt hij met een knipoog in mijn richting. Cor hoef ik niets te vragen, die vindt alles lekker.  Het gesprek gaat over de preek of de sabbatschool of iets anders, maar een geanimeerd gesprek is er altijd, meestal over geloofszaken. Na het toetje ga ik de keuken opruimen en gaan Pa en Cor – en indien van toepassing – de kinderen, in de woonkamer zitten. Als ik klaar ben, voeg ik me bij hen en we zetten ons gesprek voort. Ik ga in mijn hoekje op de grote bank zitten met mijn benen zijwaarts opgetrokken. Cor zit in de stoel en Pa op de tweezitsbank voor de schuifpui. We kletsen, kijken een youtube-filmpje of een natuurfilm, of ook niet. “Wilt u een latte, pa?” Hij trekt zijn wenkbrauwen in verrukking op en tuit zijn lippen

“Oeh! Daar zeg ik geen ‘nee’ tegen!” Ik loop de keuken in en maak een latte macchiatto. “Met of zonder scheutje, pa?” roep ik. “Oooh, mét graag!”. Zijn stem gaat een octaaf hoger.  Ik maak een latte voor hem en voor mij en we gaan weer gezellig verder met ons gesprek, tot hij het tijd vindt om te gaan. Want Fien zal inmiddels ook wel weer terug zijn van shoppen… en hij wil ons ook niet langer “lastig vallen”.
Zo gaan de sabbat middagen al een aantal jaren. Vroeger deden we ook vaak een wandeling. In de Slangenburg, om Stroombroek heen, op de Posbank of gewoon in de wijk. Maar hij kan niet meer zo lang wandelen, dus tegenwoordig blijven we gewoon knus binnen of in de zomer lekker in de tuin.
Kamilleveld is inmiddels verleden tijd. We wonen nu aan het Hof van Florence. Nog  niet lang hoor. We zijn in November verhuisd. Met de koop van het nieuwe huis werd pa ziek. De dag na de sleuteloverdracht, was hij nog wél bij ons. Het was een sabbat en we gingen het huis bekijken. Pa was dus de eerste, die het nieuwe huis te zien kreeg. Op de één of andere manier was het belangrijk voor mij, dat hij het nieuwe huis ook nog zou zien, als we erin woonden – ik weet niet waarom. Een aantal weken was hij te ziek om te komen, maar op sabbat 9 december was hij zo goed te pas, dat Cor hem en Fien kon ophalen om samen een gezellig middagje door te brengen in het nieuwe huis. We hebben heerlijk gegourmet en het was weer als vanouds, maar nu in een nieuw huis. Toen ik de foto maakte en deze op Facebook plaatste deed ik dit bewust met het gevoel, dat het wel eens ons laatste samenzijn op deze manier kon zijn. Dat heeft zich bewaarheid… . De laatste gezamenlijke sabbat in een ellenlange reeks van sabbatten, beginnend in 1983 in Cor en mijn verkeringstijd. Toen nog bij ma en pa thuis op de Braamkamp, altijd met lekker eten, een goed gesprek en een heerlijke wandeling. Weekenden op de camping…. Zoveel herinneringen, ik zou er boeken mee kunnen vullen.
Lekker cliché misschien, maar ik zeg het toch: Mijn schoonvader zal altijd een heel bijzonder plekje in mijn hart hebben. We hadden een bijzondere relatie, schoondochter – schoonvader ten eerste, hoewel hij altijd zei, over Monique en mij: jullie zijn niet mijn schoondochters, maar mijn dochters. En zo voelde het ook. Monique en ik pakten hem wel eens hard aan, haha. Dat was voor ons makkelijker dan voor onze mannen. Hij zei wel eens tegen mij: “Ik zou nooit met je getrouwd kunnen zijn!” . “Nou”, antwoordde ik hem dan “Ik ook niet met u”. En dat was totaal niet om elkaar te kwetsen, maar het was een waarheid als een koe en dat wisten we van elkaar. En aangezien we niet met elkaar getrouwd waren, ging het prima tussen ons! Pa maakte geen verschil tussen ons vieren, zijn twee zonen en dochters, we waren hem even dierbaar, ieder op zijn eigen manier – evenzo zijn kleinkinderen. Er was voor hem geen verschil.
Naast schoonvader en schoondochter waren pa en ik ook geloofsgenoten. Zeker in dat laatste opzicht is pa van enorme invloed geweest op mijn persoonlijke ontwikkeling.
Iemand zei eens tegen mij: soms gaan mensen een kort stukje mee op je levenspad en soms een heel lang stuk. Nou Pa ging een héél lang stuk mee op mijn levenspad. Dikke 34 jaar. Aan die gezamenlijke wandeling is nu een eind gekomen.. maar is dat wel echt zo? Ik geloof niet aan eindes, alleen aan nieuwe begins, beginnen ….. waarom loopt dit niet in het Nederlands…. Ik doe het dan maar in het Engels: I don’t believe in endings, just in new beginnings….. Alles in de natuur is een kringloop en zo geloof ik dan ook dat het einde niets meer is dan een overgaan in een nieuw begin, voor pa… maar ook voor ons.